Funding institution
Duration
Unit
Glutamat, merkezi sinir sisteminin ana inhibitör nörotransmitteri olan y-aminobütirik asidin (GABA) öncüsü, proteinlerin yapı taşı ve paradoksal olarak da güçlü bir nörotoksin olması ile insan beyninde çok sayıda role hizmet etmektedir. Algı ve bilişte eksitatör yanıt üretmektedir. Bu yanıt, glutamatın katyon kanallarını oluşturan reseptörleriyle etkileşimini takiben üretilmektedir. Glutamat reseptörlerinin aşırı aktivasyonu eksitotoksisite ile sonuçlanabilir. İskemi, travmatik yaralanmalar, Alzheimer, Parkinson hastalığı gibi çeşitli nörodejeneratif patolojilerde glutamat eksitotoksisitesi gelişebilir. Apelin, merkezi sinir sistemi ve periferik dokularda geniş dağılım gösteren endojen bir nöropeptidtir. Apelin/APJ sistemi anjiyogenez, vazokonstriksiyon, enerji ve besin alımı metabolizmasının düzenlenmesi, hafıza, öğrenme-bellek, nöroproteksiyon, depresyon, anksiyete, ağrı, epilepsi, inme gibi çeşitli patofizyolojik durumlarda rol almaktadır. Apelin-13, sinaptik plastisite üzerinde inhibe edici etkisi olmakla beraber nöronal korumanın yanı sıra bilişsel bellek üzerinde de önemli etkilere sahiptir. Apelin-13; IP3, PKC, MEK1/2, Raf/ERK1-2 ve AKT sinyal yolaklarının aktivasyonu ile NMDAR aktivitesini inhibe ederek eksitotoksisiteye karşı koruma sağlarken aynı anda sinaptik plastisitenin gelişimine katkıda bulunur. Nöropeptid Y (NPY), sinir sisteminde nöroprotektif rol oynayan diğer bir endojen nöropeptidtir. NPY sinir sisteminde nöroprotektif etki gösterme, trofik desteği artırma, eksitotoksisiteyi azaltma etkilerini IP3, PKC, MEK1/2, Raf/ERK1-2 ve AKT sinyal yolaklarının aktivasyonu üzerinden yapmaktadır. Erkek sıçanlarda glutamat intraperitoneal enjeksiyonunu takiben glutamat eksitotoksisitesi oluşturulacaktır. Nöroptotektif rol oynayan apelin-13’ün NPY ile etkileşimi NPY reseptör blokajı ile gösterilecektir. Öğrenme ve bellek üzerine etkileri ise Morris Su Labirenti ve Obje Tanıma testleri ile analiz edilecektir. Apelin-13 ve NPY’nin ortak sinyal yolaklarını aktive etmeleri; eksitotoksik hasara ve nöronal proteksiyona karşı korumada beraber rol alabileceklerini; glutamat eksitotoksisitesi kaynaklı bellek ve öğrenme bozulmalarını hafifletebileceklerini düşündürmüştür.