Dijital Destekle Güçlenen Nakil Başarısı: Genç Böbrek Alıcılarında Tedavi Uyumu ve Klinik Sonuçlar
Böbrek nakli sonrası immünsüpresif tedaviye uyumsuzluk, uzun dönemde greft kaybına yol açmaktadır. Kılavuzlar, tedavi uyumunu artırmak için eğitsel, sosyal ve teknolojik müdahaleleri önermektedir. Adolesan ve genç erişkinlerde tedavi uyumsuzluğun sık görülmesi, bu gruba özgü stratejilerin geliştirilmesini gerekli kılmaktadır. Ancak mevcut dijital uygulamaların çoğu yalnızca doz hatırlatma ile sınırlı kalmakta, davranışsal destek yaklaşımlarını bütüncül ele almamaktadır. Ayrıca, bu uygulamaların klinik ve biyokimyasal sonuçlarla değerlendirildiği çok merkezli çalışmalar sınırlıdır. Hipotezimiz “Adolesan ve genç erişkinlere yönelik, ortam geçişlerini ve bireysel ihtiyaçları dikkate alan, sağlık okuryazarlığını destekleyen, Türkçe dilinde geliştirilmiş, milli ve yerli, çok bileşenli dijital destek uygulaması; bu yaş grubu böbrek nakli alıcılarında tedavi uyumunu artırır’’ şeklindedir. Bu doğrultuda hedefimiz; dijital destek sisteminin adolesan ve genç yetişkin böbrek nakli alıcılarında tedavi uyumunun sağlanması ve greft fonksiyonlarının korunması üzerindeki etkisini incelemektir. Projemiz, Çocuk Nefroloji Derneği ve Türk Nefroloji Derneği Bilişim Çalışma Grubu iş birliğinde yürütülecek çok merkezli, prospektif ve randomize kontrollü bir çalışmadır. Çalışmaya dahil edilecek olan 10–25 yaş aralığındaki adolesan ve genç erişkin böbrek nakli alıcıları yaş ve nakil süresine göre tabakalandırılmış blok randomizasyon ile iki gruba ayrılarak 6 ay boyunca izlenecektir. Geliştirilecek mobil uygulama, Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü tarafından Flutter tabanlı, çapraz platform mimarisiyle ve offline-first yaklaşımıyla tasarlanacaktır. Veri güvenliği şifreli veri akışı, aktivasyon kodu ve token tabanlı kimlik doğrulama ile sağlanacak; dört kademeli hatırlatma algoritması ve bağlamsal modlar aracılığıyla kişiselleştirilmiş destek sunulacaktır. Tedavi uyumu, Türkçe validasyonu yapılmış BAASIS öz-bildirim ölçekleri, mobil uygulama kullanım ve zamanlama verileri ve uygulama içi geri bildirimler üzerinden değerlendirilecektir. Psikososyal durum, “Bugün kendini nasıl hissediyorsun?” başlıklı kısa duygu durum modülü ile izlenecektir. Greft fonksiyonları eGFR eğimi ve serum kreatinin değişkenliği ile analiz edilecektir. Projemiz davranışsal, biyokimyasal ve klinik göstergeleri entegre eden nesnel bir metodolojik çerçeve sunacak ve böbrek nakli izleminde dijital destek sistemlerinin klinik anlamlılığını ortaya koyacaktır. Elde edilecek bulgular ulusal transplant izlem protokollerinin güçlendirilmesine ve dijital sağlık çözümlerinin klinik entegrasyonuna katkı sağlayacaktır. Bu projenin özgün değeri; oluşturulacak çok bileşenli dijital müdahale uygulamasının yalnızca hatırlatma temelli değil, davranış değişikliği kuramlarına dayalı olarak yapılandırılmış olması, greft fonksiyonlarının korunması üzerine etkisini hem tedavi uyum ölçekleri hem de biyokimyasal ve klinik sonlanımlar ile birlikte çok merkezli, prospektif, randomize kontrollü bir tasarım içinde değerlendirmesidir.